Nie czekaj na kontuzję...

Zapobiegnij jej!

#81 Mobilność i stabilność – cz.2 – Joint by joint approach


Cześć! W poprzednim wpisie #80 Mobilność i stabilność – cz.1 – Wstęp (http://bit.ly/2SJuPIH) przedstawiłem podstawowe, ogólne definicje mobilności oraz stabilności, wyjaśniłem, dlaczego potrzebujemy pełnego zakresu ruchu w Naszych stawach i jak istotne są to zagadnienia dla sportowców z naciskiem na tenisistów.

 

W kolejnej części tego tematu omówię podstawową teorię, która wyjaśnia, jak przełożyć zagadnienie mobilności i stabilności na poszczególne obszary ludzkiego ciała. Precyzuje ona, które stawy/rejony powinny charakteryzować się mobilnością, a które stabilnością. Ale zanim do tego przejdziemy to chciałbym wspomnieć w jednym zdaniu skąd w ogóle wzięła się ta teoria. Za jej twórcę uznaje się Gray’a Cook’a, (ten sam fizjoterapueta, który stworzył obecnie najbardziej popularną metodę do oceny sprawności ogólnej sportowców, jaką jest FMS - Functional Movement Screen). Cała koncepcja powstała podczas luźnej rozmowy między nim a Mikem Boylem, o którym już kilkakrotnie wspomniałem w swoich wpisach.

 

Koncepcja „Joint by Joint Approach” postrzega ludzki układ ruchu jako system stawów. Każdy staw lub grupa stawów pełni określoną funkcję i na podstawie jej efektywności możemy oszacować ryzyko możliwych dysfunkcji. Oznacza to, że każdy z tych obszarów powinien być poddawany specyficznemu treningowi dopasowanemu pod pełnione zadania.

 

Jedno zdjęcie idealnie pokazuje idee naszej koncepcji w luźnym tłumaczeniu „staw po stawie”. Każdy segment układu ruchu powinien cechować się większą mobilnością lub stabilnością. Patrząc na grafikę od razu rzuca Nam się w oczy jedna prawidłowość. Obszary mobilne i stabilne przeplatają się wzajemnie od obręczy barkowej po stawy międzypaliczkowe stopy. Idąc od głowy w dół i od centrum na obwód sprawa wygląda następująco:

  • Odcinek piersiowy kręgosłupa – mobilność
  • Łopatka – stabilność
  • Staw ramienny – mobilność
  • Staw łokciowy – stabilność
  • Staw nadgarstkowy - mobilność
  • Odcinek lędźwiowy kręgosłupa – stabilność
  • Staw biodrowy – mobilność
  • Staw kolanowy – stabilność
  • Staw skokowy górny (piszczelowo-skokowy) – mobilność
  • Stawy międzypaliczkowe – stabilność

 

Całe ludzkie ciało tworzy jeden łańcuch kinetyczny, na który poświęciłem 3 wpisy (#3 Łańcuch kinetyczny cz.1 - http://bit.ly/2IPx8Xq, #4 Łańcuch kinetyczny cz.2 - http://bit.ly/2A0GGfk, #5 Łańcuch kinetyczny cz.3 – badania naukowe - http://bit.ly/2OSBUZK), w których możecie przypomnieć sobie co nieco w tym temacie. Nieefektywna praca jednego z ogniw łańcucha (staw, obszar ciała) będzie skutkowała pogorszeniem funkcji innych ogniw, które będą musiały „nadrobić” pracę lub które nie będą mogły prawidłowo pełnić swojej roli. W ludzkim aparacie ruchu na skutek problemów z jednym stawem największe wymagania nakładane są na 2 stawy z nim sąsiadujące – jeden powyżej, a drugi poniżej danej lokalizacji. Dla przykładu: jeśli staw skokowy nie będzie wystarczająco mobilny, to przełoży się to na utrudnioną stabilizację stawu kolanowego.

Z perspektywy tenisistów, słabo mobilny kręgosłup piersiowy i stawy biodrowe będą skutkowały nadmiernym ruchem w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (znajdującym się między biodrami a częścią piersiową kręgosłupa), do czego nie jest przystosowany, ponieważ zgodnie z teorią Joint by Joint, powinien cechować się stabilnością. Takie podejście pomoże Nam zrozumieć pochodzenie znacznej większości kontuzji pojawiających się u tenisistów, a mianowicie – kontuzji przeciążeniowych. Przemawia to za traktowaniem układu ruchu jako całości, a nie rozdrabnianiem go na poszczególne części np. w przypadku bólu kolan powinniśmy przyjrzeć się również stawom biodrowym i kręgosłupowi (powyżej) oraz stawom skokowym (poniżej). Mam nadzieję, że złapaliście ogólny zarys tej teorii. Wszystkie szczegóły i porównania, które pojawiły się w tym wpisie zostaną dokładnie omówiony w kolejnych postach, także nie przejmujcie się, jakby coś wydawało się, póki co niejasne. W następnym wpisie znajdziecie jeszcze parę słów o koncepcji Grey’a Cook’a z dodatkowym wyjaśnieniem pojęcia mobilności na przykładzie poszczególnych stawów.

 

Podsumowanie:

Koncepcja „Joint by Joint Approach” postrzega ludzki układ ruchu jako system stawów. Każdy staw lub grupa stawów pełni określoną funkcję. Zaburzenia w funkcjonowaniu poszczególnego obszaru będzie skutkowało zaburzeniami w pracy segmentu powyżej i poniżej miejsca dysfunkcji. Bardzo istotną prawidłowością w tej teorii jest wzajemne przeplatanie się obszarów mobilnych ze stabilnymi, patrząc od obręczy barkowej po stawy międzypaliczkowe stopy oraz idąc od centrum na obwód kończyny górnej,

 

Źródła:

„Advances in Functional Training: Training Techniques for Coaches, Personal Trainers and Athletes” – Mike Boyle, 2010.

 

06 marca 2019

Pełna wersja wpisu ze zdjęciami dostępna na:

www.facebook.pl/Fizjotenis-Marcin-Filipowicz